آموزش تجربی، یادگیری برمبنای آزمایش


آموزش تجربی، یادگیری برمبنای آزمایش

 

چرا آموزش تجربی؟!

در چند دهة اخير، هيچ‌يك از موضوع‌هاي درسي در سطح جهان، به اندازة علوم تجربي دچار تغيير و تحول نشده‌است.گرچه محتواي درس علوم تجربي خود به خود به‌دليل پيشرفت فزاينده‌ي علم و دانش بشري روز به روز جديدتر مي‌شود، ولي اين تغيير، تنها از جنبه محتواي آموزشي علوم را دربرنمي‌گيرد. اين نكته مورد قبول است كه دانش آموزان در آينده در شرايط متفاوت با شرايط كنوني زندگي خواهندكرد و با مسائل كاملاً جديدي رو به رو خواهندشد. بسياري از مسائلي كه در آينده با آن‌ها مواجه خواهندشد هم‌اكنون يا اصلاً وجود ندارند و يا آن قدر به نظر ما مهم نمي‌آيند كه قابل طرح در برنامه‌ی درسي باشند.

بنابراين تغيير رويكردهاي آموزشي، نوآوري در روش‌هاي تدرسي و ارائه‌ي محتوا با روش‌هاي اثر بخش، از حياتي‌ترين برنامه‌هاي توسعه و پيشرفت علوم تجربي در هرجامعه‌اي محسوب مي‌شوند.

روش آزمایشی چیست؟

اساس اين روش بر اصول يادگيرى اکتشافى استوار است؛ به اين معنى که در اين روش، مستقيماً چيزى آموزش داده‌نمى‌شود، بلکه موقعيت و شرايطى فراهم مى‌شود تا شاگردان خود از طريق آزمايش به پژوهش بپردازند و جواب مسأله را کشف‌کنند؛ به عبارت ديگر، روش آزمايشى فعاليتى‌است که در جريان آن، شاگردان عملاً با به کار بردن وسايل و تجهيزات و مواد خاصى درباره مفهومى خاص تجربه کسب‌مى‌کنند.

همانطور که می‌دانید، بسیاری از مدارس در سطح کشور هنوز از شرایط لازم -از جمله آزمایشگاه‌های مجهز- برای انجام بسیاری امور برخوردار نیستند، اما باید در نظر داشت که با اینکه آزمایش معمولا در آزمایشگاه انجام‌می‌گیرد، اما نداشتن آزمایشگاه مجهز یا وسایل مناسب در مدرسه، نباید دلیلی برای انجام ندادن آزمایش باشد. در بعضی موارد، برای انجام‌دادن آزمایش در کلاس، وسایل بسیار ساده‌ای لازم‌است که معلم و حتی دانش آموز می‌تواند به آسانی آن‌ها را تهیه و فراهم‌کند.

فواید روش آزمایشی چیست؟

روش آزمايشى مى‌تواند کيفيت يادگيرى را افزايش‌دهد و يک عامل بسيار برانگيزنده در فعاليت آموزشى باشد. اين روش مى‌تواند براى ارضاى حس کنجکاوى و تقويت نيروى اکتشاف و اختراع و پرورش تفکر انتقادى فراگيران بسيار مفيدباشد و در شاگردان اعتماد به‌نفس و رضايت‌خاطر ايجادکند. روش آزمايشى مى‌تواند فعاليت‌هاى آموزشى را براى فراگيران جالب‌توجه و شيرين نمايد و در نتيجه، کمتر آنان را خسته و بى‌حوصله کند.

به طور خلاصه می‌توان تعدادی از این فواید را به اختصار به شرح زیر نام برد:

۱. چون يادگيرى از طريق تجارب مستقيم حاصل‌شده‌است، يادگيرى با ثبات‌تر و مؤثرتر خواهدبود. همانطور که هرکدام از ما ممکن است این تجربه را داشته باشیم که متون کتاب‌های درسیمان از ذهنمان پاک‌شده اما هنوز خاطره‌ی برخی یادگیری‌ها که با وسایل آزمایشگاهی یا در گروه‌های دانش‌آموزی صورت گرفته در ذهنمان هست.

۲. شاگردان علاوه بر دست يافتن به هدف‌هاى آموزشي، روش آزمايش کردن را نيز ياد مى‌گيرند.

۳. در شاگردان انگيزه مطالعه و تحقيق تقويت مى‌شود.

۴. حس کنجکاوى شاگردان ارضا مى‌شود و آنان اعتماد به‌نفس پيدا مى‌کنند.

۵. نيروى اکتشاف، اختراع، و تفکر علمى در شاگردان تقويت مى‌شود، همچنین ممکن است باعث شود استعدادهای نهفته‌ی آن‌ها نمایان‌شود.

۶. اين روش فعاليت‌هاى آموزشى را براى فراگيران جالب و شيرين مى‌کند و در نتيجه، آنان را کمتر خسته و بى‌حوصله مى‌کند.

بررسی یک چالش

شكي‌ نيست كه انجام فعاليت‌هاي آزمايشگاهي در يك كلاس درس پرجمعيت مشكل‌است.

معمولاً ميانگين تعداد دانش‌آموزان در هركلاس درس به طور متوسط 30 نفر درنظر گرفته‌مي‌شود و فضاي كافي براي آن‌ها لحاظ مي‌گردد. در صورت زياد بودن تعداد دانش‌آموزان و يا كوچك‌بودن اندازه‌ی آزمايشگاه، مي‌توان فعاليت‌هاي آزمايشگاهي را در سالن مدرسه انجام‌داد يا اينكه دانش‌آموزان را به گروه‌هاي كوچكتري تقسيم‌كرد تا به‌نوبت فعاليت‌هاي آزمايشگاهي را انجام‌دهند. درنتیجه اولین جرقه‌های کار تیمی و فعالیت گروهی در همان دوران مدرسه در دانش‌آموزان زده‌می‌شود و این، خود عامل پیشرفت‌های زیادی در آینده در محل‌ کار و زندگی اجتماعی خواهدبود.

جمع‌بندی

دانش‌آموزان ازطریق فعالیت‌های گوناگون می‌توانند علم‌آموزی کنند. انتخاب هرنوع فعالیتی هم بستگی به آن دارد که هدف چه‌باشد، پس فعالیت را نه برای خود فعالیت بلکه برای دست‌یابی به فهم بیشتر و علاقه زیادتر یا ارج‌نهادن انجام‌دهیم. هرفعالیت باید اصول علمی را واضح‌تر و جالب‌تر سازد و به شاگردان این امکان را بدهد که علاوه‌بر مغزها دست‌های خود را نیز به‌کارگیرند.

مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *